ناڕەزایەتییەكانی مامۆستایان لە وانە وتنەوە گرنگترن
یاسین تەها
لەپاش كۆتاییهاتنی پشوە دروستكراو و درێژكراوەكانی حكومەت، مامۆستایانی دەڤەری سلێمانیی هەر بەردەوامن لە موقاتەعەكردنی هۆڵەكانی خوێندن و بەشی زۆریشیان بۆ ناڕەزایی دەربڕین، لەبەردەم پەروەردەكاندا گرددەبنەوە. هەرچەندە قەتیسبونی ئەم هەنگاوە تەنها لە دەڤەری سلێمانی مایەی نیگەرانی و ئاماژەیەكی زۆر خراپە بۆ بونی دو كەلتوریی شانبەشانی دو ئیدارەیی بەچاو-نەبینراو. بێبەشبونی خوێندكاران و منداڵان لە فێربون و پەككەوتنی پرۆسەی خوێندن جێگەی داخی هەموان، بەڵام ئەو خەباتە مەدەنییە دیموکراسییە لایەنە ئەرێنییەکانی زۆر زیاترن؛
– لە چەند هەفتەی رابردودا رەوشی ناڕەزایی و خۆپیشاندانی گەنجان لە سلێمانی و قەڵادزێ و كەلار و سەیدسادق خلیسكان یان خلیسكێنرانە ناو فەزایەكی پڕ لە توندوتیژیی. ئەو قوربانییانەی لەم خلیسكانە كەوتنەوە و ئەو بارەگا سوتاندن و رقوقینە سیاسیی و كۆمەڵایەتییەی بەدوایداهات رەوشی كاری مەدەنیی لە كوردستاندا شێواو و ناشیرینكرد. بەڵام ئێستا مامۆستایان بە گردبونەوە هێمنانەكانیان و بە هاوار و دروشم و رەخنە هاوسەنگ و زانستییەكانیان، دەتوانن متمانە بۆ كاری مەدەنیی بگەرێننەوە و باری لاسەنگ راستبكەنەوە. وانەی كردەیی لەبارەی چۆنییەتی ئیدارەكردنی ناڕەزایی پیشانی توێژەكانیتر بدەن.
ـ لەگەڵ گەرمبونی ناڕەزاییەكانی مامۆستایاندا لە هەفتەكانی پێشو حكومەت بەپەلە پڕوزە موچەی مانگێكی ئەم توێژەی دابینكرد، وەك ئەوەی ئەم كائینە دەغیلە و بانكێك بیت هەركات بڕێك پارەی تێبكەیت رازیی و بێدەنگ بێت و دەستبەرداری خەون و خولیا و داواكارییەكانی خۆی ببێت، بۆیە گرنگە پەیامی ئەوە بدرێتە دەستەڵاتداران كە سڕكەر و ئازارشكێن چارەسەر نییە و بارودۆخی وڵات نەشتەرگەریی گەورەی پێویستە. هاوكات لەگەڵ ئەمەشدا هیچ عەیب نییە مامۆستا بۆ موچەش رابپەرێت و خۆپیشاندان بكات چونكە هەڵپەی سیاسییەكانیش هەر بۆ ئیمتیازاتی مادیی و مەعنەوییە. بەڵام جیاوازیی مامۆستایان لەوە دایە داوای ئەوان بۆ موچە و ئیمتیاز بۆ خزمەتی زیاترە بە رۆڵەکانی کوردستان نەک رۆڵەکانی خۆیان و دەوروبەریان. لە تەمەنی ئەم نەوەیەدا بەكەمیی دلسۆزیی و نیشتمانپەروەریی لەوانە بینراوە كە جڵەوی حوكم و كاروباریان گرتوەتە دەست و قەبەبونی داراییان زاڵترە بەسەر كردەوەكانیاندا و ئیتر بۆچی داواكردنی ماف و موچە بۆ مامۆستا عەیبە بێت كە وزەی بەردەوامییانە لە ژیان.
-مامۆستایان كە پێویستە لە توێژە سەرنما و رێنوێنەكانی كۆمەڵ بن ناكرێت لە كایەی ئیداریی و حوكمڕانیی وڵاتدا قسە و سەرنج و رێنماییی و پەیامیان نەبێت، بە تایبەت لە دۆخێكدا كە رەوشی وڵات بەرەو كەندەڵانی هەڵدێر و داڕمان بڕوات. ئەوان رۆژانە لەناو پۆلەكان شرۆڤەی ثیۆریی بۆ خوێندكارەكان دەكەن و باسی بنەما زانستییەكانی ژیانیان بۆ دەكەن، چۆن دەبێت لەم دۆخە پڕ لە ناسۆرەدا دەست بەكڵاوی خۆیانەوە بگرن و نقە لە خۆیان ببڕن. ئەو زانیارییانەی ئەوان خوێندویانە و دەیڵێنەوە ئەگەر بە كەڵكی راچڵەكاندنی دەستەڵاتداراندا نەیەت نەخوێندنی باشترە لەناو پۆلەكان و دەبنە لاشەیەكی بێگیان و مردو. بە نمونە بیگرە لە سایەی ئەو هەمو پێشێلكارییە یاسایی و مەدەنییەی لەم هەرێمەدا هەیە چ مانایەكی هەیە مامۆستا وانەی مافی مرۆڤ و پەروەردەی مەدەنیی بڵێتەوە و شایەتیی ناڕەوا بدات كە هەرێمی كوردستان پێشەنگی پاراستنی مافەكانی مرۆڤ و لانكەی پێكەوە ژیان و فرەییە.
– لەگەڵ هەمو ئەمانەشدا زۆر گرنگە ناڕەزایەتییەكانی مامۆستایان لەبەردەم پەروەردەكان و گردبونەوەكانیان دوربخرێتەوە لە ئەجێندا سیاسییەكان چونكە روگەی هەڵوێستە سیاسییەكان بەرژەوەندییە. هەركات رێككەوتن و دیالۆگ هاتە كایەوە ناڕەزایی ناڕەزاییە سیاسییەكان خەفە دەبن. هەروەها پشكی شێری ئەو دۆخە خراپەشی كە ئێستا كوردستانی تێكەوتوە لە ئەستۆی لایەنە سیاسییەكان دایە و بە دەگمەن هەیانە لە زەلكاوی گەندەڵیی و بن دیوار و دو موچە و ئیمتیازی تری دارایی پریشکی بەرنەكەوتبێت كە هۆیەكن بۆ داتەپاندنی خەزێنەی وڵات. جیاوازییان تەنها لە رێژەی بەرپرسیارێتی و هەروەها رێژە و قەبارەی خزانیانە بۆ ناو زەلكاوی بەتاڵانبردنی سامانی گشتیی و بێدەنگیی لە ئیمتیازات و موچەی قەبەی پارلەمانتار و وەزیرە دەستبەكار و خانەنشینەكانیان. راستە ناشێ و ناكرێ توێژی مامۆستایان كە زیاتر لە 100 هەزار كەس دەبن لە كوردستان لە ئینتیما و لایەنگیریی سیاسیی و حیزبیی دابڕێنرێن بەڵام هیچ باش نییە لێكەوتەكانی ئینتیمایان لە گۆڕەپانەكانی بەردەم پەروەردەدا رەنگبداتەوە. بەدڵنیایی ئەوان دەتوانن هەڵوێست وەرگرتنی سیاسیی ببەنە كەناڵ و مینبەر و دەرفەتی دی و گۆڕەپانەكانی بەردەم پەروەردەكان یەكلابكەنەوە بۆ كاری مەدەنیی و بابەتیی و رەخنەی بابەتیی زانستیی.
کورت و پوخت، راستە گۆڕانكارییە سیاسییەكان و حیزبییەكان جیاوازە لە پەیامی مامۆستا وەكو توێژێكی مەدەنیی كە زەرورەتی چاكسازیی و پەیڕەوكردنی دادگەرییە، بەڵام مافی خۆیانە بە دەنگێكی زوڵاڵ و بە هەمو شێوەیەك دژ بەوە بوەستنەوە كە ببنە قوربانیی هەڵەی كوشندەی دەستەڵاتداران و خراپیی سیستمی حوكمڕانیی. مانگرتنیش شێوازێكی ناچاریی ئەو هەڵوێست وەرگرتنەیە چونكە هەرچی رێگای دیکەیمەدەنیی هەیەتاقیكرایەوە كەڵكی نەبو، بەخۆپیشاندانی دو مانگیشەوە لەسلێمانئ